Existentiële intelligentie: betekenis, voorbeelden en waarom het een kandidaat blijft

Herkomst en voorbeelden

Gardner beschreef in 1983 in Frames of Mind zeven intelligenties, voegde in 1999 de naturalistische intelligentie toe als achtste en liet de existentiële als mogelijkheid open. Hij bedoelt het vermogen om „grote vragen” op te werpen — over liefde en kwaad, leven en dood, de aard van het bestaan. De Amsterdamse filosoof Spinoza, die in zijn Ethica de vraag naar God, vrijheid en geluk van de grond af opbouwde, is een klassiek voorbeeld. Andere voorbeelden: bij een vraag zonder kant-en-klaar antwoord blijven, een alledaagse gebeurtenis in het kader van een heel leven zien, de antwoorden van filosofie, religie en wetenschap vergelijken. Bijna elk kind stelt zulke vragen, schrijft Gardner, maar de meeste zijn meer bezig met vragen dan met mogelijke antwoorden. Alle intelligenties staan in de gids soorten intelligentie.

Waarom Gardner haar nooit toeliet

In een essay uit 2020 noemde hij drie twijfels en schreef hij dat ze „nog steeds in het ongewisse” is. Ten eerste is onduidelijk of ze een eigen basis in de hersenen heeft — een van zijn criteria. Ten tweede vroeg hij zich af of ze in alle samenlevingen voorkomt of pas ontstond in de reflectieve cultuur na Socrates. Ten derde kan ze een mengsel zijn van andere intelligenties: de verbale, de logisch-mathematische en de persoonlijke (intrapersoonlijke en interpersoonlijke). In 2022 voegde hij toe dat ze „heel goed” een aparte vorm van intellect zou kunnen zijn, maar dat hij haar alleen informeel had bekeken.

Spirituele intelligentie en testen

Voor Gardner is existentiële intelligentie op zichzelf geen religieus vermogen. In 2000 debatteerde één nummer van het International Journal for the Psychology of Religion hierover: Robert Emmons vroeg of spiritualiteit een intelligentie is; Gardner antwoordde met een artikel getiteld „A Case Against Spiritual Intelligence”; en John Mayer, medebedenker van emotionele intelligentie, vroeg of „spiritueel bewustzijn” niet de betere term was. Een gevalideerde test bestaat niet: de meest directe toets van Gardners theorie (Visser, Ashton en Vernon, 2006, 200 volwassenen) testte alleen de acht erkende intelligenties. Hoe ze met IQ samenhangt, is dus onbekend; als ze een mengsel is van verbale en logische intelligentie, die in dat onderzoek sterk met de g-factor samenhingen, is ze niet onafhankelijk van IQ.

Over deze pagina

Een IQ-test, ook de onze, meet redeneren met patronen, getallen en woorden — niet hoe diep je over zingeving nadenkt. Nadenken over de dood en de zin van het leven is normaal; worden zulke gedachten aanhoudend en belastend, bespreek ze dan met je huisarts of een psycholoog. Deze pagina vat gepubliceerde bronnen samen ter algemene informatie: Gardners standpunten uit zijn essays van 2020 en 2022, het debat uit 2000 op basis van de gepubliceerde titels. De IQ Revealed-test is een online redeneertest met 40 eigen opgaven voor volwassenen vanaf 18 jaar en geen klinisch onderzoek. IQ Revealed is niet verbonden aan Howard Gardner, MI Oasis of de andere genoemde onderzoekers, tijdschriften en publicaties.