Logisch-mathematische intelligentie: betekenis, kenmerken en onderzoek

Kenmerken en herkomst

Gardner beschreef deze intelligentie in 1983 in Frames of Mind als die van de wiskundige, de logicus en de wetenschapper, en baseerde zich daarbij op Jean Piagets werk over hoe logisch denken zich bij kinderen ontwikkelt. Kenmerken: plezier in reken- en logicapuzzels, snel patronen en regels zien, willen weten waarom iets werkt, makkelijk hoofdrekenen, denken in stappen en categorieën. Dat zijn voorbeelden, geen test. Een Nederlands voorbeeld van dit soort denken is Simon Stevin, die in 1585 in De Thiende uitlegde hoe je met decimale breuken rekent — een regel die het rekenen voor iedereen eenvoudiger maakte. De andere intelligenties, zoals verbale intelligentie, staan bij soorten intelligentie.

Wat het onderzoek laat zien

De directe toets: Beth Visser, Michael Ashton en Philip Vernon gaven in 2006 200 volwassenen twee toetsen per intelligentie en een toets van algemeen denkvermogen (de Wonderlic Personnel Test). Voor deze intelligentie kozen ze een redeneertoets (30 redactiesommen in 10 minuten, waarbij je alleen bepaalt welke bewerkingen nodig zijn) en een snelheidstoets (120 eenvoudige sommen in vier minuten). De redeneertoets laadde 0,70 of hoger op de gemeenschappelijke factor, de g-factor, en correleerde van alle toetsen het hoogst met de algemene intelligentietest. De snelheidstoets laadde maar 0,20 tot 0,39. Zonder g correleerden de twee nog 0,15 — significant, maar ongeveer de helft van de woordtoetsen (0,29). Hoe mensen hun eigen rekenvaardigheid inschatten, hing samen met beide toetsen.

Wiskunde is geen taal: Marie Amalric en Stanislas Dehaene scanden in 2016 de hersenen van beroepswiskundigen. Uitspraken uit algebra, analyse, meetkunde en topologie activeerden een netwerk in de frontale, pariëtale en onderste temporale gebieden van beide hersenhelften en lieten de taalgebieden ongemoeid. Een overzicht van Evelina Fedorenko en Rosemary Varley (2016) beschrijft mensen met globale afasie die vrijwel geen taal meer hebben, maar nog wel kunnen optellen, aftrekken en logische problemen oplossen.

Conclusie: wiskundig vermogen is echt en heeft een eigen systeem in de hersenen, maar een toets van wiskundig redeneren gedraagt zich als een toets van algemene intelligentie — niet als een onafhankelijke intelligentie, zoals Gardners theorie stelt. Oefenen verbetert wat je oefent; dat denkspellen het IQ verhogen, is niet aangetoond (zie word je slimmer van schaken?).

Over deze pagina

IQ-tests meten een groot deel van deze intelligentie (getallenreeksen, kwantitatief redeneren, regels in patronen), maar niet wiskundige kennis of wetenschappelijke vaardigheid. Deze pagina vat gepubliceerd onderzoek samen ter algemene informatie; de gegevens uit 2006 komen uit de volledige scriptie van de auteur. Niets hier beoordeelt dyscalculie, een leerprobleem of een medische aandoening — daarvoor ga je naar een arts, leerkracht of orthopedagoog. De IQ Revealed-test is een online redeneertest van 40 eigen opgaven voor volwassenen vanaf 18 jaar en geen klinisch onderzoek. IQ Revealed is niet verbonden aan Howard Gardner, de Educational Testing Service (uitgever van de twee rekentoetsen), de uitgever van de Wonderlic Personnel Test of de andere genoemde onderzoekers, universiteiten, tijdschriften en publicaties.