Inteligencja kinestetyczna: czym jest, przykłady i co mówią badania

Skąd ta idea i przykłady

Gardner umieścił ją wśród siedmiu inteligencji w Frames of Mind (1983) i opisuje jako potencjał używania całego ciała lub jego części do rozwiązywania problemów albo tworzenia wytworów. Przykłady są celowo szerokie: tancerze, aktorzy i sportowcy, ale też rzemieślnicy, chirurdzy i mechanicy. Jedna inteligencja obejmuje więc motorykę dużą (równowaga, siła, koordynacja całego ciała) i motorykę małą (precyzja dłoni). Przykłady: skoczek narciarski trafiający w próg, siatkarka czytająca lot piłki, krawcowa, chirurg zakładający szew, mechanik szukający usterki po omacku. Pozostałe inteligencje opisujemy w przewodniku po rodzajach inteligencji; poprzednia z serii to inteligencja przyrodnicza.

To nie to samo co „kinestetyk”

W polskiej szkole oba pojęcia często się mieszają. Inteligencja kinestetyczna dotyczy zdolności; „kinestetyk” pochodzi ze stylów uczenia się, czyli twierdzenia o nauczaniu: że niektórzy uczą się każdego przedmiotu — historii, chemii, angielskiego — lepiej przez ruch i dotyk. To drugie zostało sprawdzone i się nie broni: w przeglądzie z 2008 roku Harold Pashler, Mark McDaniel, Doug Rohrer i Robert Bjork znaleźli wiele dowodów na to, że ludzie mają preferencje, ale praktycznie żadnych na to, że nauczanie w preferowanym stylu poprawia wyniki. W 2013 roku sam Gardner opublikował artykuł, w którym tłumaczył, że inteligencje wielorakie to nie style uczenia się i że te idee są często mylone.

Co pokazał test

W 2006 roku Beth Visser, Michael Ashton i Philip Vernon dali 200 dorosłym po dwa testy dla każdej z ośmiu inteligencji Gardnera oraz test ogólnych zdolności umysłowych. Dla inteligencji kinestetycznej — po jednym na każdy rodzaj ruchu: Stork Stand (stanie na palcach jednej nogi z rękami na biodrach, mierzone do utraty równowagi) i Mark Making (jak najwięcej małych, jednakowych znaczków w kratkach w 60 sekund). Według pełnych danych z pracy Visser:

• Odrębna od ogólnego rozumowania: żadna z prób nie wiązała się istotnie z testem ogólnych zdolności, a obie miały ładunek czynnika ogólnego poniżej 0,10 (równowaga 0,03). Autorzy uznali to za poparcie tezy Gardnera, że sprawność ciała to coś innego niż zdolności poznawcze.
• Ale nie jedna zdolność: równowaga i zręczność korelowały tylko ok. 0,13, bez istotności statystycznej. Zdaniem autorów obie próby nie tworzą spójnej dziedziny.
• Samoocena trafia w połowę: własna ocena sprawności ruchowej zgadzała się z wynikiem równowagi, ale nie ze zręcznością dłoni.

Sprawność ciała jest więc czymś innym niż rozumowanie opisywane przez czynnik g, ale dane nie potwierdzają jednej „inteligencji ciała”. Przegląd Lynn Waterhouse (2006) uznał, że teorii inteligencji wielorakich brakuje wystarczających dowodów; Gardner i Seana Moran odpowiedzieli, że krytyka źle odczytuje teorię. W praktyce żaden program nie podnosi „inteligencji kinestetycznej” jako całości — każda umiejętność ruchowa rośnie dzięki ćwiczeniu właśnie jej, z informacją zwrotną od trenera, nagrania czy mierzalnego celu.

O tej stronie

Test IQ, także nasz, mierzy rozumowanie na wzorach, liczbach i słowach — nie równowagę, koordynację ani zręczność. Ta strona streszcza opublikowane badania w celach informacyjnych; dane z 2006 roku pochodzą z pełnej pracy autorki, a przegląd o stylach uczenia się — z jego opublikowanego streszczenia. Nic tutaj nie ocenia rozwoju ruchowego ani stanu zdrowia — wątpliwości co do koordynacji dziecka warto omówić z lekarzem lub fizjoterapeutą. Test IQ Revealed to internetowy test rozumowania z 40 autorskimi zadaniami dla dorosłych od 18 lat, a nie badanie kliniczne. IQ Revealed nie jest powiązany z Howardem Gardnerem ani z innymi wymienionymi badaczami, uczelniami, czasopismami i publikacjami, ani przez nich popierany.