Inteligencja przyrodnicza: czym jest, przykłady i badania

Skąd ten pomysł i przykłady

W Frames of Mind (1983) Gardner opisał siedem inteligencji, a w Intelligence Reframed (1999) dodał przyrodniczą i wskazał egzystencjalną jako możliwą dziewiątą. Przyrodnik rozpoznaje i klasyfikuje: myśliwy, rolnik, ogrodnik — ale też ktoś, kto po dźwięku silnika poznaje model samochodu. Przykłady: rozpoznawanie ptaków po śpiewie, odróżnianie na grzybobraniu borowika od trującego sobowtóra, dostrzeganie chorych roślin. Chodzi o rozpoznawanie i klasyfikowanie, a nie tylko o miłość do przyrody. Wszystkie inteligencje Gardnera opisujemy w przewodniku rodzaje inteligencji; pokrewne są inteligencja interpersonalna i intrapersonalna.

Co pokazuje mózg

Według Gardnera inteligencja musi dać się wybiórczo uszkodzić. Powoływał się na przypadki takie jak opisane w 1984 roku przez Elizabeth Warrington i Tima Shallice'a: czterech pacjentów po opryszczkowym zapaleniu mózgu rozpoznawało przedmioty nieożywione, ale nie istoty żywe i pokarmy. To mówi o kategorialnej organizacji wiedzy, a nie dowodzi osobnego talentu do przyrody.

Osobna inteligencja? Badanie 200 dorosłych

W 2006 roku Beth Visser, Michael Ashton i Philip Vernon dali 200 dorosłym po dwa testy dla każdej z ośmiu inteligencji Gardnera oraz test ogólnych zdolności umysłowych. Testy przyrodnicze były zadaniami klasyfikacyjnymi: tworzenie logicznych grup z listy przedmiotów i wybór diagramu najlepiej opisującego relację między trzema pojęciami. Jeden z nich miał najwyższy ładunek czynnika ogólnego ze wszystkich testów (0,70 lub więcej, jak test rozumowania matematycznego). Po usunięciu tego czynnika oba testy prawie się ze sobą nie wiązały, a samoocena nie korelowała z żadnym z nich. Autorzy uznali, że inteligencja przyrodnicza nie tworzy spójnej dziedziny — co zgadza się z czynnikiem g. Lynn Waterhouse (2006) oceniła teorię jako niedostatecznie potwierdzoną; Gardner i Seana Moran polemizowali z tą krytyką.

Wiedza o przyrodzie zależy też od doświadczenia: Douglas Medin i Scott Atran (2004) w przeglądzie badań międzykulturowych stwierdzili, że wyniki uzyskane na studentach z krajów uprzemysłowionych często się nie uogólniają, m.in. dlatego, że te grupy mają szczególnie ubogi kontakt z przyrodą. Kto chce ćwiczyć tę umiejętność, niech dobrze pozna jedną grupę — ptaki, drzewa albo grzyby z okolicy — i porównuje podobne gatunki.

O tej stronie

Test IQ, także nasz, mierzy rozumowanie na wzorach, liczbach i słowach, a nie wiedzę przyrodniczą; klasyfikowanie i szukanie prawidłowości jest jednak bliskie temu, czego wymagają testy rozumowania. Strona streszcza opublikowane badania w celach informacyjnych; gdy mieliśmy dostęp tylko do streszczenia, podajemy wyłącznie jego treść. Przypadki uszkodzeń mózgu służą jako tło; nic tutaj nie ocenia stanu zdrowia. Test IQ Revealed to internetowy test rozumowania z 40 autorskimi zadaniami dla dorosłych od 18. roku życia i nie jest badaniem klinicznym. IQ Revealed nie jest powiązane z Howardem Gardnerem ani z innymi wymienionymi badaczami, uczelniami i czasopismami; nazwy służą jedynie wskazaniu opisanych badań.