Word je slimmer van gamen? Wat onderzoek laat zien

De Nederlandse blik: niet alleen schade

In 2014 publiceerden Isabela Granic, Adam Lobel en Rutger Engels van de Radboud Universiteit Nijmegen een veelgeciteerd overzicht in American Psychologist. Hun punt: onderzoek naar games ging vooral over geweld, verslaving en somberheid, terwijl mogelijke voordelen op vier terreinen — cognitief, motivationeel, emotioneel en sociaal — nauwelijks waren onderzocht. Het was nadrukkelijk een oproep tot nieuw onderzoek, geen bewijs dat games slimmer maken.

Wat het onderzoek sindsdien laat zien

• Alle games, algemeen vermogen: een meta-analyse uit 2018 (Sala, Tatlidil en Gobet) met 310 correlaties, 315 vergelijkingen tussen gamers en niet-gamers en 359 trainingseffecten vond overal kleine of geen effecten.
• Actiegames, specifieke vaardigheden: een tweede meta-analyse uit 2018 vond bij vaste spelers een voorsprong van ongeveer een halve standaarddeviatie (g = 0,55) en in trainingsstudies ongeveer een derde (g = 0,34), vooral voor aandacht en ruimtelijk inzicht. Publicatiebias maakt de gepubliceerde effecten naar schatting zo’n 30% te groot.
• De herhaling: niet-gamers die in 2008 meer dan 20 uur speelden, gingen er op de meeste taken nauwelijks op vooruit — alleen bij het mentaal roteren van figuren.

Kinderen en IQ

Bruno Sauce (Vrije Universiteit Amsterdam) en collega’s volgden 9.855 Amerikaanse kinderen van 9–10 jaar twee jaar lang. Kinderen die meer dan gemiddeld gameden, wonnen ongeveer 2,5 IQ-punten meer, na correctie voor genetische aanleg en gezinsachtergrond. Maar de speeltijd was zelf opgegeven en het onderzoek observationeel. Een andere analyse van dezelfde gegevens werd in 2023 ingetrokken en gecorrigeerd opnieuw gepubliceerd: de verschillen ten gunste van kinderen die 21 uur of meer per week speelden, noemen de auteurs “zeer klein”.

Waarom de winst in de game blijft

Hetzelfde patroon zie je bij schaken en hersentraining: oefening verbetert de geoefende vaardigheid, overdracht naar iets anders is zeldzaam. Een groter hersengebied na twee maanden Super Mario, zoals in een Berlijns onderzoek, laat neuroplasticiteit zien, geen hoger IQ. Wat het IQ wel beweegt: kun je je IQ verhogen?

Over deze pagina

Deze pagina vat gepubliceerd onderzoek samen ter algemene informatie en is geen medisch advies. De IQ Revealed-test is een online redeneertest met 40 eigen opgaven voor volwassenen vanaf 18 jaar, geen klinische test. IQ Revealed is niet verbonden aan Nintendo, gamebedrijven, de ABCD-studie of de genoemde universiteiten, tijdschriften, onderzoekers en studies; namen worden alleen gebruikt om het beschreven onderzoek aan te duiden.