Dual n-back: wat het is, hoe je het doet en of je IQ stijgt

Dual n-back is een geheugenoefening waarbij je twee reeksen tegelijk volgt — een vierkant dat over een raster springt en een stem die letters noemt — en aangeeft wanneer een van beide overeenkomt met wat n stappen eerder kwam. De oefening werd bekend door een studie uit 2008 die meldde dat trainen de vloeiende intelligentie verhoogde. Iedereen wordt beter in het spel; latere, grotere studies laten zien dat die winst grotendeels bij het spel blijft.

De n-back-taak

In de eenvoudige vorm zie je een reeks letters en reageer je als de huidige gelijk is aan die van n stappen terug. Bij 2-back en de reeks T · K · T reageer je op de tweede T. Elk nieuw item wordt vergeleken, opgeslagen en het oudste valt weg — die voortdurende bijwerking belast het werkgeheugen. Wayne Kirchner beschreef de taak in 1958.

Zo doe je dual n-back

Begin met 1-back: vergelijk plek en letter met de vorige stap.
Twee toetsen: één voor dezelfde plek, één voor dezelfde letter.
Ga een niveau omhoog als het goed gaat: 2-back, dan 3-back. De meeste programma's passen het niveau zelf aan.

De studie van 2008 en wat daarna kwam

Susanne Jaeggi en collega's (Universiteit van Bern en University of Michigan) publiceerden in PNAS dat dual-n-backtraining een test voor vloeiende intelligentie verbeterde, en meer naarmate er langer werd getraind. Daarna:

2013: 20 sessies dual n-back tegenover een actieve placebogroep — beide groepen beter in hun eigen taak, geen transfer naar de vaardigheidstests.
2015: een meta-analyse van 20 studies, met twee auteurs van het oorspronkelijke onderzoek, vond een klein effect op vloeiende intelligentie.
2016: 87 publicaties — winst op korte termijn in geheugentaken, geen overtuigend bewijs voor verre transfer tegenover actieve controles.
2017: 33 gerandomiseerde studies — middelgroot effect op andere n-back-taken, zeer klein effect op vloeiende intelligentie.

Dus: word je er slimmer van?

De verdedigbaarste lezing: dual n-back maakt je beter in dual n-back, iets beter in vergelijkbare taken en hooguit marginaal beter op redeneertests. Hersenen veranderen door oefening, maar specifiek — zie neuroplasticiteit en kun je je IQ verhogen?.

Werkgeheugentraining en ADHD

Werkgeheugentraining wordt ook aangeboden aan kinderen met concentratie- of ADHD-klachten, en de zoekterm “werkgeheugen trainen” trekt relatief dure advertenties. De meta-analyse van 2015, met onder anderen de Nijmeegse onderzoeker Jan Buitelaar als coauteur, laat zien waarom voorzichtigheid past: betere scores op werkgeheugentests, maar geen effect van werkgeheugentraining op de symptomen, en kleinere effecten zodra de beoordelaars waarschijnlijk niet wisten wie de training kreeg.

Over deze pagina

Deze pagina vat gepubliceerd onderzoek in algemene termen samen. Ze is geen diagnose-instrument, beoordeelt geen ADHD of andere aandoening en beveelt geen programma aan. Onze test meet redeneren en bevat geen n-back-taak.

IQ Revealed is niet verbonden aan, niet goedgekeurd door en heeft geen relatie met de genoemde of bedoelde onderzoekers, universiteiten, tijdschriften of app-makers. De namen dienen alleen om het beschreven werk aan te duiden.

Veelgestelde vragen over dual n-back

Wat is dual n-back?

Een geheugenoefening met twee reeksen tegelijk: een vierkant verschijnt op wisselende plekken in een raster en een stem noemt letters. Bij elke stap geef je aan of de plek, de letter of allebei gelijk zijn aan die van n stappen terug. De gewone n-back-taak wordt sinds 1958 in onderzoek gebruikt.

Verhoogt dual n-back je IQ?

Niet betrouwbaar. Een studie uit 2008 meldde winst op een redeneertest, maar een gerandomiseerde studie uit 2013 met een actieve placebogroep vond geen transfer naar welke vaardigheidstest dan ook, en een meta-analyse uit 2016 (87 publicaties) vond tegenover actieve controles geen overtuigend bewijs voor intelligentiewinst.

Heeft werkgeheugen trainen met dual n-back zin?

Je wordt veel beter in dual n-back zelf. Een meta-analyse uit 2017 van 33 gerandomiseerde studies vond een middelgroot effect op andere n-back-taken, maar zeer kleine effecten op andere werkgeheugentaken, vloeiende intelligentie en cognitieve controle.

Helpt dual n-back bij ADHD?

Het bewijs ondersteunt dat niet. Een meta-analyse uit 2015 van 16 gerandomiseerde studies met 759 kinderen met ADHD zag betere scores op werkgeheugentests, maar geen effect van werkgeheugentraining op de ADHD-symptomen. Beslissingen over behandeling horen bij een gekwalificeerde zorgverlener.

Wat onze test meet

Onze IQ-test meet redeneren; er zit geen n-back-taak in en hij geeft geen aparte werkgeheugenscore. Meedoen is gratis; het volledige rapport met score en percentiel hoort bij het lidmaatschap.

Start de IQ-test