Straatwijs vs boekenwijs: wat het onderzoek zegt
Straatwijs is slim zijn uit ervaring; boekenwijs is slim zijn uit studie. In de psychologie heten die twee praktische en academische (analytische) intelligentie. Onderzoek laat zien dat ze bij specifieke vaardigheden uit elkaar kunnen lopen, maar niet dat wie goed is op school onhandig is in het echte leven.
Bestaat praktische intelligentie echt?
In zijn triarchische intelligentietheorie zet Robert Sternberg praktische intelligentie naast analytische en creatieve. Het belangrijkste bewijs gaat over impliciete kennis: kennis die zelden wordt opgeschreven of onderwezen. In drie experimenten met 187 mensen uit de academische psychologie, 127 uit bedrijfsmanagement en 29 bankmanagers hing die kennis samen met prestaties op het werk — maar niet met een standaard test voor verbaal redeneren.
- Rekenen op straat. Jonge straatverkopers in Recife (Brazilië) rekenden bij echte verkopen veel beter dan bij dezelfde sommen in schoolvorm.
- Een dorp in Kenia. Bij 85 jongeren hing praktische kennis nauwelijks of zelfs negatief samen met schoolse intelligentie en schoolprestaties.
Waarom de scheiding minder scherp is
Het bekende onderzoek van Ceci en Liker bij gokkers op draverijen, dat geen verband met IQ vond, werd door Detterman en Spry opnieuw bekeken: volgens hen wezen de gegevens eerder op het omgekeerde. Linda Gottfredson concludeerde dat het bewijs voor een aparte praktische intelligentie bij nadere beschouwing ‘instort’. En in 85 jaar onderzoek naar personeelsselectie (Schmidt en Hunter) waren de best voorspellende combinaties allemaal gebouwd op een test van algemene mentale vaardigheid (validiteit circa 0,63–0,65). Dat past bij de g-factor: denkvaardigheden hangen positief samen.
Wat een IQ-test hier meet
Een IQ-test, ook de onze, meet de boekenwijze kant: redeneren met patronen, getallen en woorden. Over straatwijsheid zegt hij weinig. Meer manieren om intelligentie in te delen vind je bij soorten intelligentie en EQ vs IQ.
Over deze pagina
Deze pagina vat gepubliceerd onderzoek samen ter algemene informatie; waar we alleen een samenvatting konden lezen, geven we alleen weer wat daarin staat. De IQ Revealed-test is een online redeneertest met 40 eigen opgaven voor volwassenen vanaf 18 jaar; hij meet geen praktische intelligentie en is geen klinisch onderzoek. IQ Revealed is niet verbonden aan de genoemde onderzoekers, universiteiten en tijdschriften; namen dienen alleen om het onderzoek aan te duiden.
Veelgestelde vragen over straatwijs en boekenwijs
Wat betekent straatwijs?
Straatwijs (in het Engels ‘street smart’) betekent dat je je goed redt in echte situaties: mensen inschatten, risico’s aanvoelen, weten hoe iets in de praktijk werkt. Het tegenovergestelde cliché is boekenwijs (‘book smart’): veel kennis uit studie, maar weinig praktijk. Psychologen spreken van praktische intelligentie.
Is straatwijs zijn een vorm van intelligentie?
Daarover verschillen onderzoekers. Robert Sternberg rekent praktische intelligentie tot de drie delen van intelligentie; Linda Gottfredson vindt het bewijs voor een aparte praktische intelligentie niet overtuigend.
Kun je straatwijs én boekenwijs zijn?
Ja. Scores op heel verschillende denktests hangen positief samen. Wel kunnen afzonderlijke praktische vaardigheden bestaan zonder goede schoolprestaties, en andersom.
Hoe sterk is jouw redeneervermogen?
Onze IQ-test is gratis te maken en duurt ongeveer 25 minuten. Het volledige rapport — score, percentiel en prestaties per denkdomein — hoort bij het lidmaatschap.
Start de IQ-test