Growth mindset: co naprawdę pokazują badania

Growth mindset (nastawienie na rozwój) to przekonanie, że inteligencja i umiejętności rosną dzięki wysiłkowi, dobrym strategiom i pomocy; fixed mindset to przekonanie, że są stałe. Koncepcja pochodzi od Carol Dweck. Opisuje coś prawdziwego — to, jak reagujemy na porażkę — ale badania pokazują mały wpływ na oceny i brak dowodów, że samo przekonanie czyni kogoś inteligentniejszym.

Polska: 41% uczniów z nastawieniem na rozwój

W PISA 2018 piętnastolatkowie oceniali, czy ich inteligencji nie da się zbytnio zmienić. Według noty krajowej OECD w Polsce nie zgodziło się z tym tylko 41% uczniów, podczas gdy w krajach OECD była to większość (ok. 63%). OECD wiąże nastawienie na rozwój z lepszymi wynikami w niemal wszystkich systemach edukacji — ale korelacja nie dowodzi przyczyny.

Skąd pochodzi pojęcie

W psychologii mówi się o ukrytych teoriach inteligencji. W eksperymentach Claudii Mueller i Dweck (1998) dzieci chwalone za inteligencję po porażce wykazywały mniej wytrwałości i mniej przyjemności z zadania niż dzieci chwalone za wysiłek. Powtórzenie tych badań z udziałem 624 dzieci w Chinach (Li i Bates, 2019) nie potwierdziło żadnej z ośmiu miar motywacji.

Co mówią metaanalizy

  • 2018: 273 badania (365 915 uczniów) i 43 interwencje (57 155 uczniów): słabe efekty, z możliwą korzyścią dla uczniów z rodzin o niskim statusie lub zagrożonych niepowodzeniem.
  • 2019: ogólnokrajowy eksperyment w USA: sesja online krótsza niż godzina poprawiła oceny słabszych uczniów, zwłaszcza tam, gdzie normy w grupie wspierały ten przekaz.
  • 2023: Macnamara i Burgoyne (63 badania): d = 0,05, nieistotne po korekcie na błąd publikacji; w sześciu najlepszych badaniach d = 0,02.

Nastawienie a IQ

Wśród 5653 czeskich kandydatów na studia związek nastawienia z wynikiem testu był niemal zerowy (r = −0,03). Nie oznacza to, że inteligencja jest niezmienna — zobacz czy inteligencja jest dziedziczna, neuroplastyczność mózgu, jak zwiększyć IQ oraz efekt Dunninga-Krugera.

Zakres i ograniczenia

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady psychologicznej, pedagogicznej ani medycznej. Nasz test IQ mierzy rozumowanie, a nie nastawienie.

IQ Revealed nie jest powiązane z Carol Dweck, Stanford University, OECD ani programem PISA, wydawcami książki Mindset, ani z uczelniami, czasopismami czy badaczami wymienionymi na tej stronie. Źródła: Mueller i Dweck (1998), Sisk i in. (2018), Yeager i in. (2019), Li i Bates (2019), Bahník i Vranka (2017), Macnamara i Burgoyne (2023), OECD, PISA 2018, nota krajowa Polska.

Najczęstsze pytania o growth mindset

Co to jest growth mindset?

Growth mindset, czyli nastawienie na rozwój, to przekonanie, że inteligencję i umiejętności można rozwijać wysiłkiem, dobrymi strategiami i z pomocą innych. Przeciwieństwem jest fixed mindset — przekonanie, że inteligencja jest w dużej mierze stała. Pojęcia spopularyzowała psycholożka Carol Dweck ze Stanford University.

Czy growth mindset działa?

Efekt istnieje, ale jest mały. Dwie metaanalizy z 2018 roku obejmujące ponad 365 tys. uczniów wykazały słabe efekty. Przegląd z 2023 roku nie znalazł istotnego efektu w badaniach najlepszej jakości; inny wykazał niewielkie korzyści dla wybranych grup, np. uczniów z trudnościami.

Czy nastawienie na rozwój zwiększa inteligencję?

Brak na to dobrych dowodów. Wśród 5653 kandydatów na studia w Czechach nastawienie praktycznie nie wiązało się z wynikiem testu uzdolnień (r = −0,03). Zmierzone IQ podnosi natomiast długotrwała nauka: każdy dodatkowy rok edukacji to szacunkowo 1–5 punktów.

Wolisz zmierzyć niż wierzyć?

Nasz test IQ jest bezpłatny i trwa około 25 minut. Pełny raport — wynik, percentyl i wyniki w poszczególnych obszarach rozumowania — jest częścią członkostwa.

Rozpocznij test IQ