Zagrożenie stereotypem: co naprawdę pokazują dowody

Skąd wziął się ten pomysł

W 1995 roku Claude Steele i Joshua Aronson opublikowali w Journal of Personality and Social Psychology serię eksperymentów. Ich propozycja: tam, gdzie negatywny stereotyp o twojej grupie mógłby zostać odniesiony do ciebie, sama świadomość tego staje się dodatkowym obciążeniem — i to obciążenie, a nie zdolności, ciągnie wynik w dół w trudnym teście. Wyjaśnienie jest sytuacyjne, wskazuje więc na coś, co da się zmienić, zamiast na osoby badane, i nie wymaga wiary w stereotyp: wystarczy wiedzieć, że istnieje.

Twierdzenie, którego w oryginalnym badaniu nie było

W 2004 roku Paul Sackett, Chaitra Hardison i Michael Cullen udokumentowali w American Psychologist, że praca z 1995 roku jest powszechnie odczytywana tak, jakby usunięcie zagrożenia stereotypem usuwało różnicę w wynikach testów między studentami afroamerykańskimi a białymi. Tego nie wykazała. Wyniki zostały statystycznie skorygowane o wcześniejsze rezultaty SAT, więc faktyczne ustalenie brzmiało: bez zagrożenia obie grupy różnią się w takim stopniu, jakiego kazałyby oczekiwać ich wcześniejsze wyniki. Autorzy wyraźnie przestrzegali przed traktowaniem tego eksperymentu jako dowodu, że zagrożenie stereotypem jest główną przyczyną takich różnic.

Co pokazują metaanalizy

Nguyen i Ryan uzyskali w 2008 roku średni efekt 0,26, z moderatorami tak silnymi, że warunki ważą tyle co samo zjawisko. Stoet i Geary przejrzeli w 2012 roku próby replikacji znanego eksperymentu o kobietach i matematyce: spośród prac, które mogły zreplikować wynik, zrobiło to 55 procent, z czego połowa była zaburzona statystyczną korektą o wcześniejsze oceny z matematyki — wśród eksperymentów niezaburzonych zreplikowało 30 procent.

Flore i Wicherts zebrali w 2015 roku czterdzieści siedem wielkości efektu z badań nad uczennicami: średnia −0,22, istotnie różna od zera, ale z kilkoma oznakami błędu publikacyjnego, który — jak stwierdzili — może poważnie zniekształcać tę literaturę. Poprosili o dużą replikację; trzy lata później Flore, Mulder i Wicherts przeprowadzili ją jako registered report, z planem i analizą ustalonymi oraz zrecenzowanymi, zanim powstały dane. Wśród 2064 holenderskich uczniów w wieku 13 i 14 lat nie wystąpił ani efekt ogólny, ani żaden z przewidywanych efektów moderowanych.

Dla prawdziwych egzaminów punktem odniesienia jest praca Shewacha, Sacketta i Quinta z 2019 roku: po wyodrębnieniu badań o warunkach zbliżonych do rzeczywistej sytuacji testowej uzyskali d = −0,14 na 45 próbach i 3532 osobach, a w faktycznych procedurach selekcyjnych wartości od zera do −0,14. Wniosek dla testów rekrutacyjnych i selekcyjnych: efekt od pomijalnego do małego.

Czego z tego nie wynika

Nie to, że zjawisko jest wymyślone. Efekt laboratoryjny wywoływano wiele razy, a stres egzaminacyjny jest rzeczywisty; słaba średnia w metaanalizie nie mówi nic o doświadczeniu konkretnej osoby.

I nic o tym, dlaczego grupy różnią się przeciętnymi wynikami testów. Trzeba to powiedzieć wprost, bo stan replikacji bywa cytowany tak, jakby rozstrzygał tamto pytanie w innym kierunku. Nie rozstrzyga. To, że jedno proponowane wyjaśnienie jest słabsze, niż głoszono, nie jest dowodem na rzecz wyjaśnienia konkurencyjnego — pytanie zostaje tam, gdzie było. Ta strona nie zajmuje w tej sprawie stanowiska i nic na niej nie powinno być tak odczytywane.

Co to zmienia dla twojego wyniku

Praktyczny wniosek jest węższy od teorii i bardziej użyteczny. Test rozumowania mierzy wykonanie w jednym momencie i w warunkach tego momentu: zmęczenie, hałaśliwy pokój, dzwoniący telefon, nieznany format zadania i zwykłe napięcie przesuwają ten rezultat. Dlatego pojedyncza liczba jest oszacowaniem z marginesem, opisanym w tym, jak dokładne są testy IQ, a to, co test faktycznie mierzy, wyjaśnia jak działają testy IQ.

Ten schemat powtarza się w psychologii: efektowny wynik dostaje chwytliwą nazwę, nazwa wędruje znacznie dalej niż dowody, a ostrożna wersja przychodzi lata później i z dużo mniejszym rozgłosem. Tak samo jest z nastawieniem na rozwój, a nawyki myślowe, przez które twierdzenie wydaje się pewniejsze, niż jest, opisano w zniekształceniach poznawczych.

Zakres tej strony

Ta strona ma charakter informacyjny. Streszcza opublikowane badania, także w miejscach, w których badania te przeczą sobie nawzajem, i nie jest poradą psychologiczną, medyczną ani edukacyjną.

Nasz test IQ mierzy wykonanie zadań rozumowania w warunkach, w jakich jest rozwiązywany. Nie mierzy zagrożenia stereotypem, nie jest narzędziem diagnostycznym i z żadnego wyniku nie da się wywnioskować, dlaczego dana osoba lub grupa wypadła tak, a nie inaczej.

IQ Revealed nie jest powiązana ani wspierana przez American Psychological Association, Society for the Study of School Psychology, Elsevier, Taylor & Francis, College Board, Google ani żadne z czasopism, wydawnictw, instytucji czy badaczek i badaczy wymienionych na tej stronie. Wymieniono ich po to, by każde twierdzenie dało się prześledzić do pracy, z której pochodzi.