Leerstijlen volgens Kolb: de vier stijlen en wat het onderzoek zegt

Leerstijlen bestaan als voorkeur, maar niet als recept. In Nederland gaat het meestal om de vier leerstijlen van Kolb — doener, dromer, denker en beslisser. Die indeling is bruikbaar om over je eigen studeren na te denken; wat in onderzoek keer op keer sneuvelt, is het idee dat lesgeven in jouw stijl je méér laat leren.

De vier leerstijlen van Kolb

Daarnaast circuleert internationaal VARK: visueel, auditief, lezen/schrijven en kinesthetisch, uit de vragenlijst van Neil Fleming en Coleen Mills (1992) — door henzelf gepresenteerd als een ‘aanzet tot reflectie’, niet als diagnose. De meeste invullers komen er als mengvorm uit.

Wat er gebeurt als je de claim toetst

De vraag is niet of voorkeuren bestaan, maar of lesgeven in die voorkeur helpt — de meshing-hypothese. Pashler en collega's stelden in 2008 vast dat het idee ‘grote invloed heeft in het onderwijs’ en een ‘bloeiende industrie’ van tests en trainingen draagt, en dat een serieuze toetsing een heel specifieke opzet vraagt die vrijwel geen studie had gebruikt.

Rogowsky, Calhoun en Tallal gebruikten die opzet in 2015: volwassenen kregen dezelfde tekst als luisterboek of als e-tekst, nadat hun voorkeur was vastgesteld. Geen statistisch betekenisvol verschil, niet direct en niet na twee weken. Husmann en O'Loughlin volgden in 2019 426 studenten anatomie: de meesten studeerden niet eens zoals hun eigen VARK-uitslag aanraadde, en wie dat wel deed haalde daar geen beter cijfer mee.

Waarom bijna iedereen het toch gelooft

Newton en Salvi bundelden in 2020 37 onderzoeken onder 15.405 docenten in 18 landen: 89,1 % vond het aanpassen van onderwijs aan leerstijlen effectief, onder docenten in opleiding zelfs 95,4 %. Van een afname door de jaren heen was geen spoor. Het idee is intuïtief, het vleit de student en de vragenlijst voelt als een meting — dat maakt het advies nog niet werkzaam.

Wat wel werkt

Dunlosky, Rawson, Marsh, Nathan en Willingham beoordeelden in 2013 tien gangbare studietechnieken en gaven er maar twee de hoogste waardering:

• Jezelf overhoren — stof uit je geheugen ophalen (flashcards, oude tentamens, boek dicht en opschrijven) in plaats van herlezen.
• Spreiden — dezelfde studietijd verdeeld over dagen of weken in plaats van één lange sessie.

Beide kregen die waardering omdat ze ‘lerenden van verschillende leeftijd en niveau ten goede komen’ over veel soorten toetsen heen. Markeren en herlezen — wat studenten het vaakst doen — scoorden juist laag. En er is één versie van de formatvraag die wél overeind blijft: stem de vorm af op de stof, niet op de persoon. Aardrijkskunde vraagt kaarten, muziek vraagt klank, voor iedereen in de zaal.

Leerstijl, soorten intelligentie en IQ

Drie verschillende claims die voortdurend door elkaar lopen. Een leerstijl is een voorkeur voor een vorm; de soorten intelligentie gaan over soorten vermogen; een IQ-test meet smaller dan allebei en levert een getal op de IQ-schaal. Geen van drieën vertelt hoe jij les zou moeten krijgen.

Grenzen van deze pagina

Deze tekst is informatief. Hij stelt geen diagnose, geeft geen schooladvies en beoordeelt geen individuele student of docent.

IQ Revealed is niet verbonden aan en wordt niet onderschreven door VARK Learn Limited, Neil Fleming, David Kolb of de uitgevers van de hier genoemde vragenlijsten. Zij worden genoemd zodat elke bewering herleidbaar blijft tot het werk waaruit ze komt. Citaten komen uit de gepubliceerde samenvattingen van de genoemde artikelen.