Stroop testi: Stroop etkisi nedir, nasıl uygulanır, ne ölçer?

Stroop’un 1935 deneyleri

Temel bulgu asimetridir: renkler okumayı neredeyse hiç bozmaz, kelimeler ise renk adlandırmayı ciddi biçimde yavaşlatır. Okuma daha hızlı ve daha çok çalışılmış bir yoldur; iki yol çeliştiğinde beyin otomatik yanıtı frenlemek zorunda kalır. Bu yüzden Stroop görevi seçici dikkatin ve yürütücü işlevlerin ketleme yönünün klasik örneğidir.

Testin uygulanışı

En bilinen form, Charles Golden’ın 1978 sürümü, süreli üç sayfadan oluşur: siyah yazılmış renk adlarını okuma, renk lekelerini adlandırma ve mürekkep renginin söylendiği renk-kelime sayfası. Her sayfada 45 saniyede doğru söylenen madde sayısı sayılır. Victoria Stroop gibi başka formlar ise kart başına süreyi ve hataları ölçer. 2017 tarihli bir derleme, kullanılan puanlama yöntemlerinin hiçbirinin etkiyi tam yakalamadığını ve üç koşulda hız ile doğruluğa birlikte bakılması gerektiğini belirtti. Yaşlılar her sayfada daha yavaştır; 1998 tarihli bir meta-analiz, çatışmalı maddelerdeki fazladan yavaşlığın büyük ölçüde genel yavaşlamadan kaynaklandığını gösterdi. Bu yüzden işlem hızı karışmadan ayrılmadan puan yorumlanmaz.

Türkiye’de: Stroop Testi Çapa Formu

Türkiye’de klinikte ve araştırmada yaygın kullanılan Stroop Testi Çapa Formu’nun uzun süre norm verisi yoktu. 2020’de Türk Psikiyatri Dergisi’nde yayımlanan çalışmada Emek Savaş ve arkadaşları, 18–83 yaş arası 541 sağlıklı katılımcıyla geçerlik, güvenirlik ve norm verilerini sundu. Yaş ve eğitim, alt testlerin tamamlanma süresindeki farkın yüzde 23 ile 42’sini açıkladı; en kısa süreler yüksek eğitimli 18–29 yaş grubunda, en uzun süreler düşük eğitimli 70–83 yaş grubunda görüldü. Test, kabul edilebilir iç tutarlılık ve yüksek test-tekrar test güvenirliği gösterdi.

Stroop testi ve IQ

• Ketleme, zekânın merkezi değil. Friedman, Miyake ve arkadaşlarının 2006 çalışmasında güçlü yanıtları ketleme ve görev değiştirme zekâyla küçük ve anlamsız düzeyde ilişkiliydi; çalışma belleğini güncelleme ise güçlü biçimde ilişkiliydi.
• Stroop, diğer ketleme görevleriyle birlikte hareket etmiyor. Zürih Üniversitesi’nin 2018 çalışmasında 11 görev tek tek güvenilirdi ama birbiriyle zayıf korelasyon gösterdi.
• Güçlü etki, kesin olmayan bireysel puan. Cardiff’teki araştırmacılar Stroop dahil yedi klasik görevi iki kez uyguladı; test-tekrar test güvenirliği 0 ile 0,82 arasında değişti ve çoğunda şaşırtıcı derecede düşüktü.

Hızlı bir Stroop süresi, bu tür karışmaya iyi direndiğinizi gösterir; IQ’nuzun yüksek olduğunu göstermez. Genel akıl yürütmeyi, yani g faktörünü, Raven matrisleri gibi testler çok daha doğrudan ölçer.

DEHB ve duygusal Stroop

Utrecht Üniversitesi’nin 2007 meta-analizi, olağan fark puanıyla DEHB grupları ile kontroller arasında ortalama 0,24 standart sapmalık fark buldu; oran puanıyla 19 çalışmada tutarlı biçimde daha fazla karışma görüldü. Bunlar grup ortalamalarıdır: DEHB’li pek çok kişi normal puan alır ve test DEHB tanısı koyamaz. Duygusal Stroop’ta kelimeler bir kaygı konusuyla ilgilidir; 1996 tarihli bir derleme, hastaların kendi durumlarıyla ilgili kelimelerde rengi daha geç söylediğini gösterdi. Bu bir araştırma aracıdır, tanı testi değildir.

Online Stroop testi ve bu sayfa hakkında

Ücretsiz online sürümler etkiyi iyi gösterir ama genellikle konuşma yerine tıklama kullanır ve normları yoktur. Alıştırma bu göreve özgü hızlanma sağlar, Stroop’un kendisinin gösterdiği gibi; zekâyı artırdığına dair kanıt yoktur. IQ Revealed testi 40 özgün akıl yürütme sorusundan oluşur; bir Stroop testi değildir, Stroop materyali kullanmaz, ketlemeyi ölçmez ve tanı koymaz. Renk körlüğü, okuma güçlükleri ve bazı ilaçlar da Stroop sonucunu değiştirebilir. Testi bir kişi için yalnızca uzman uygulayıp yorumlayabilir; dikkat ya da bellekle ilgili bir endişeniz varsa ilk adım bir hekimdir. Testimiz 18 yaş ve üzeri yetişkinler içindir. Ayrıca bkz. Wisconsin Kart Eşleme Testi.

IQ Revealed; herhangi bir Stroop testi sürümünün, Raven matrislerinin ya da Wisconsin Kart Eşleme Testi’nin yayıncılarıyla veya bu sayfada adı geçen araştırmacı ve kurumlarla bağlantılı değildir, onlar tarafından onaylanmamıştır. Test adları yalnızca tanımlama amacıyla kullanılır.