Inteligencja logiczno-matematyczna: czym jest i co mówią badania

Cechy i pochodzenie

Gardner opisał ją w 1983 roku w Frames of Mind jako inteligencję matematyka, logika i naukowca, opierając się na pracach Jeana Piageta o rozwoju myślenia logicznego u dzieci. Typowe cechy: zamiłowanie do łamigłówek liczbowych i logicznych, szybkie dostrzeganie wzorców i reguł, potrzeba zrozumienia, dlaczego coś działa, swobodne liczenie w pamięci, myślenie krokami i kategoriami. To przykłady, nie test. Polski przykład tego rodzaju myślenia to Marian Rejewski, który w 1932 roku metodami matematycznymi złamał szyfr niemieckiej Enigmy, oraz lwowska szkoła matematyczna Stefana Banacha. Pozostałe inteligencje, na przykład językową, opisujemy w przewodniku rodzaje inteligencji.

Co pokazują badania

Bezpośredni sprawdzian: w 2006 roku Beth Visser, Michael Ashton i Philip Vernon dali 200 dorosłym po dwa testy na każdą inteligencję oraz test ogólnych zdolności umysłowych (Wonderlic Personnel Test). Dla tej inteligencji wybrali test rozumowania (30 zadań tekstowych w 10 minut — trzeba tylko zdecydować, jakie działania są potrzebne) i test szybkości (120 prostych działań w cztery minuty). Test rozumowania miał ładunek 0,70 lub wyższy na wspólnym czynniku, czyli czynniku g, i najwyższą ze wszystkich testów korelację z testem inteligencji ogólnej. Test szybkości — tylko 0,20–0,39. Po usunięciu g oba korelowały jeszcze na poziomie 0,15 — istotnie, ale mniej więcej o połowę słabiej niż testy słownikowe (0,29). Samoocena zdolności matematycznych wiązała się z wynikami obu testów.

Matematyka to nie język: w 2016 roku Marie Amalric i Stanislas Dehaene zbadali zawodowych matematyków za pomocą rezonansu magnetycznego. Twierdzenia z algebry, analizy, geometrii i topologii aktywowały sieć w okolicach czołowych, ciemieniowych i dolnych skroniowych obu półkul, omijając obszary językowe. Przegląd Eveliny Fedorenko i Rosemary Varley (2016) opisuje osoby z afazją globalną, prawie pozbawione mowy, które nadal potrafią dodawać, odejmować i rozwiązywać zadania logiczne.

Wniosek: zdolności matematyczne są realne i mają własny system w mózgu, ale test rozumowania matematycznego zachowuje się jak test inteligencji ogólnej — a nie jak niezależna inteligencja, jak zakłada teoria Gardnera. Ćwiczenie poprawia to, co się ćwiczy; nie wykazano, by gry logiczne podnosiły IQ (zob. czy szachy czynią mądrzejszym?).

O tej stronie

Testy IQ obejmują dużą część tej inteligencji (ciągi liczbowe, rozumowanie ilościowe, reguły we wzorach), ale nie wiedzę matematyczną ani umiejętności naukowe. Strona streszcza opublikowane badania w celach informacyjnych; dane z 2006 roku pochodzą z pełnej pracy dyplomowej autorki. Nic tutaj nie ocenia dyskalkulii, trudności w uczeniu się ani żadnego stanu zdrowia — z takimi pytaniami należy zwrócić się do lekarza, nauczyciela lub poradni psychologiczno-pedagogicznej. Test IQ Revealed to internetowy test rozumowania z 40 autorskimi zadaniami dla dorosłych od 18 roku życia, a nie badanie kliniczne. IQ Revealed nie jest powiązany z Howardem Gardnerem, Educational Testing Service (wydawcą obu testów arytmetycznych), wydawcą Wonderlic Personnel Test ani z innymi wymienionymi badaczami, uczelniami, czasopismami i publikacjami.