Stroop test: het Stroop-effect uitgelegd, met de originele data
Het Stroop-effect is de vertraging die optreedt als je de inktkleur moet noemen van een woord dat een andere kleur aanduidt — bijvoorbeeld ‘blauw’ zeggen bij het woord ROOD in blauwe inkt. Voor een geoefende lezer gaat lezen zo automatisch dat de betekenis het benoemen van de kleur verstoort. De Stroop test die op dit effect is gebouwd, is een van de meest gebruikte taken in de neuropsychologie. Hij meet interferentiecontrole en hangt maar zwak samen met IQ.
Normen uit Maastricht: leeftijd, geslacht en opleiding
Voor Nederlandstaligen bestaat een groot normonderzoek. In 2006 publiceerden Van der Elst, Van Boxtel, Van Breukelen en Jolles (Universiteit Maastricht) normen op basis van 1.856 cognitief gescreende, gezonde Nederlandstalige deelnemers van 24 tot 81 jaar. Vooral de tijdscores — hoe lang iemand over een kaart doet — hingen sterk af van leeftijd, geslacht en opleiding; het aantal fouten veel minder. Bij de interferentiescore vonden ze bovendien dat de achteruitgang met de leeftijd sterker was bij mensen met weinig opleiding, wat past bij het idee dat opleiding een reserve opbouwt tegen hersenveroudering. Een meta-analyse uit 1998 van Verhaeghen en De Meersman (KU Leuven) plaatst dat in perspectief: ouderen zijn op álle kaarten trager, en hun extra traagheid op de conflictkaart wordt grotendeels verklaard door algemene vertraging, niet door een apart Stroop-tekort.
Stroops experimenten uit 1935
| Experiment | Vergelijking (per 100 items) | Uitkomst |
|---|---|---|
| 1 — 70 studenten | Kleurwoorden lezen in zwart of in tegenstrijdige inkt | 2,3 s trager (5,6%), volgens Stroop niet betrouwbaar |
| 2 — 100 studenten | Gekleurde vierkantjes benoemen of de inkt van tegenstrijdige woorden | 63,3 s tegen 110,3 s — 74% trager |
| 3 — acht dagen oefenen | Dagelijks oefenen met tegenstrijdige woorden | De interferentie nam af, maar verdween niet |
Kleuren storen het lezen nauwelijks, woorden storen het benoemen van kleuren sterk. Lezen is de snellere, beter geoefende route; als beide routes botsen, moet het automatische antwoord worden onderdrukt. Daarom is de Stroop-taak het schoolvoorbeeld van selectieve aandacht en van de remmende kant van de executieve functies. De bekendste klinische versie (Golden, 1978) telt hoeveel items iemand in 45 seconden goed benoemt op drie kaarten: woorden lezen, kleuren benoemen en kleur-woord.
Stroop test en IQ
- Remmen is niet hetzelfde als redeneren. In een studie van Friedman, Miyake en collega’s (2006) hingen remmen en schakelen zwak en niet significant samen met intelligentie; het bijwerken van het werkgeheugen sterk.
- De Stroop gaat niet samen op met andere remmingstaken. In een onderzoek van de Universiteit Zürich (2018) waren elf taken elk betrouwbaar, maar correleerden ze onderling zwak.
- Sterk effect, onnauwkeurige persoonlijke score. Onderzoekers uit Cardiff namen zeven klassieke taken, waaronder de Stroop, twee keer af: de test-hertestbetrouwbaarheid liep van 0 tot 0,82 en was bij de meeste verrassend laag.
Een snelle Stroop-tijd zegt dus dat je dit soort storing goed weerstaat, niet dat je IQ hoog is. De g-factor wordt veel directer gemeten door redeneertests zoals de matrices van Raven.
ADHD en de emotionele Stroop
Lansbergen, Kenemans en Van Engeland (Universiteit Utrecht) vonden in een meta-analyse uit 2007 met de gebruikelijke verschilscore gemiddeld 0,24 standaarddeviatie verschil tussen ADHD-groepen en controles. Ze lieten zien dat de correctie voor leessnelheid in Goldens methode tekortschiet; met een ratioscore vonden ze over 19 studies consequent meer interferentie bij ADHD. Dat zijn groepsgemiddelden: veel mensen met ADHD scoren normaal, en de test kan ADHD niet vaststellen. In de emotionele Stroop horen de woorden bij een zorg of thema; een overzicht uit 1996 liet zien dat patiënten de kleur van woorden over hun eigen klacht vaak trager noemen — een onderzoeksinstrument, geen diagnosetest.
Online Stroop test en deze pagina
Gratis online versies laten het effect goed zien, maar werken meestal met klikken in plaats van hardop zeggen en hebben geen normen. Oefenen maakt je sneller op deze taak, zoals Stroop zelf al liet zien; dat het je intelligentie verhoogt, is niet aangetoond. De test van IQ Revealed bestaat uit 40 eigen redeneeropgaven; het is geen Stroop test, gebruikt geen Stroop-materiaal, meet geen interferentiecontrole en stelt geen diagnoses. Kleurenblindheid, leesproblemen en sommige medicijnen beïnvloeden Stroop-uitslagen ook. Alleen een bevoegde professional kan de test bij iemand afnemen en duiden; maak je je zorgen over aandacht of geheugen, ga dan eerst naar de huisarts. Onze test is voor volwassenen vanaf 18 jaar. Zie ook de Wisconsin Card Sorting Test.
IQ Revealed is niet verbonden aan, goedgekeurd door of gelieerd aan de uitgevers van een Stroop-testversie, de matrices van Raven of de Wisconsin Card Sorting Test, of de genoemde onderzoekers en instellingen. Testnamen worden alleen gebruikt om de beschreven tests aan te duiden.
Veelgestelde vragen over de Stroop test
Wat is het Stroop-effect?
Het Stroop-effect is de vertraging die optreedt als je de inktkleur moet noemen van een woord dat een andere kleur aanduidt — blauw zeggen bij het woord ROOD in blauwe inkt. Lezen gaat zo automatisch dat de betekenis van het woord in de weg zit. John Ridley Stroop mat het in 1935: de inktkleur van 100 tegenstrijdige woorden noemen kostte gemiddeld 110,3 seconden, tegen 63,3 seconden voor 100 gekleurde vierkantjes — 74 procent langer.
Wat meet de Stroop test?
Vooral interferentiecontrole: een sterke maar verkeerde reactie onderdrukken en de juiste geven. Klinische versies meten ook de leessnelheid en het benoemen van kleuren, dus ook verwerkingssnelheid. De test is één onderdeel van een neuropsychologisch onderzoek en nooit op zichzelf een diagnose.
Wat is een goede score op de Stroop test?
Er is geen vaste grens. Tijden en fouten worden vergeleken met normen voor leeftijd, geslacht en opleiding. In een Maastrichts onderzoek bij 1.856 gezonde volwassenen hingen vooral de tijdscores sterk af van die drie kenmerken. Een gratis online versie heeft geen normen en geeft alleen een oefenscore.
Heeft de Stroop test iets met IQ te maken?
Weinig. In een studie uit 2006 bij jongvolwassenen hing het onderdrukken van sterke reacties, gemeten met taken zoals de Stroop, maar zwak en niet significant samen met intelligentie; het bijwerken van het werkgeheugen hing er wel sterk mee samen.
Benieuwd naar je redeneervermogen?
Onze IQ-test is gratis te maken en duurt ongeveer 25 minuten. Het volledige rapport — score, percentiel en prestaties per denkgebied — hoort bij het lidmaatschap.
Start de IQ-test