Raven matrices: de vragen in een IQ-test

IQ-testvragen komen uit een beperkt aantal formats, en één daarvan — de matrixopgave — beheerst de moderne tests. In Nederland wordt daar bovendien in het Engels naar gezocht: “Raven matrices” is de grootste term, groter dan de Nederlandse vertaling, die helemaal geen meetbaar zoekvolume heeft.

Raven matrices — wat het zijn

De opgave ziet er altijd hetzelfde uit: een raster van figuren in rijen en kolommen, één leeg vak, en zes tot acht opties. Je zoekt de regel die het raster beheerst en leidt daaruit het ontbrekende vak af.

De test werd bedacht door John C. Raven en Lionel Penrose in 1936 en verscheen in 1938 in het Verenigd Koninkrijk. Hij is non-verbaal: niets te lezen, niets te weten. Hij meet vloeiende intelligentie, het vinden van een regelmaat in nooit eerder gezien materiaal. Juist op dit soort data werd het Flynn-effect aangetoond, de stijging van scores over generaties heen.

De drie versies

• Standard Progressive Matrices (SPM) — 60 opgaven in vijf reeksen A tot E, elk met 12 opgaven, in zwart-wit.
• Coloured Progressive Matrices (CPM) — reeksen A, Ab en B, voor kinderen van 5 tot 11 jaar, ouderen en mensen met cognitieve beperkingen.
• Advanced Progressive Matrices (APM) — 48 opgaven: reeks I met 12 en reeks II met 36, voor wie boven het gemiddelde zit en bij wie de SPM niet meer differentieert.

Binnen elke reeks lopen de opgaven van makkelijk naar moeilijk — dat is wat het woord progressive beschrijft.

Hoe een matrixopgave van binnen werkt

Drie regels komen steeds terug: optelling (elke stap een element erbij), rotatie (vaste hoek) en overlay (twee vakken gecombineerd in een derde, waarbij het gemeenschappelijke deel verdwijnt). Vanaf reeks C werken er vaak twee tegelijk, één in de rij en één in de kolom.

Eén techniek maakt echt verschil: benoem de regel voordat je naar de antwoorden kijkt.

De andere vraagtypen

Naast matrices zijn er getallenreeksen, verbale analogieën — het meest taal- en cultuurgebonden type —, ruimtelijke rotatie en werkgeheugentaken. Een volledige batterij combineert er meerdere: zie de WAIS-test voor het verloop van een onderzoek en de IQ-schaal voor het lezen van een score.

Wat een online test kan opleveren

Het originele materiaal wordt niet vrij gepubliceerd: toegang is gebonden aan een beroepskwalificatie en de huidige editie is Raven's 2 van Pearson. Een site die een “gratis Raven test” aanbiedt, geeft dat instrument niet.

Dat maakt online matrixtests niet waardeloos. Goed gebouwd gebruiken ze dezelfde opgavelogica en dezelfde statistiek en leveren ze een bruikbare schatting. De onze bestaat uit 40 matrixopgaven en is precies dat: een schatting, geen diagnostisch onderzoek. Over wat de score betekent, zie wat een goed IQ is.

Wat deze vragen niet meten

Kennis, inzet, motivatie, creativiteit, sociale vaardigheid of karakter. Matrixopgaven dekken bewust een smal en scherp afgebakend stuk van het denken, en die smalheid is een methodische keuze. Een score beschrijft een plaats in een verdeling, nooit de waarde van een mens.

IQ Revealed is niet verbonden aan Pearson of aan enige andere uitgever van de op deze pagina genoemde tests, en wordt door hen niet gesteund of goedgekeurd. Raven's Progressive Matrices en de namen van de versies zijn merken van hun respectieve houders en worden hier uitsluitend beschrijvend genoemd.