Attention span: τι μετριέται πραγματικά και ο μύθος των οκτώ δευτερολέπτων

Στην Ελλάδα αναζητείται η αγγλική φράση

Είναι το πρώτο χρήσιμο στοιχείο για το θέμα. Στην Ελλάδα το «attention span» καταγράφει 210 αναζητήσεις τον μήνα, ενώ ούτε το «εύρος προσοχής» ούτε η «διάρκεια προσοχής» επιστρέφουν μετρήσιμο όγκο. Η «συγκέντρωση» μετρά 720, αλλά είναι πολύ ευρύτερη λέξη και απαντά σε άλλο ερώτημα.

Η Ελλάδα δεν είναι εξαίρεση: από τις δεκαεπτά αγορές στις οποίες εμφανίζεται αυτή η σελίδα, η αγγλική φράση προηγείται σε δεκαπέντε. Μόνο τα γερμανικά και τα ολλανδικά διατηρούν στην κορυφή δική τους σύνθετη λέξη.

Τα οκτώ δευτερόλεπτα και η μελέτη που λείπει

Ο ισχυρισμός είναι γνωστός: η ανθρώπινη προσοχή υποτίθεται ότι έπεσε στα οκτώ περίπου δευτερόλεπτα, κάτω από τα εννέα ενός χρυσόψαρου. Διαδόθηκε μέσα από δημοφιλή μέσα και υλικό μάρκετινγκ αντί για έρευνα, και πουθενά δεν παρατίθεται γι’ αυτόν κάποια μελέτη με κρίση ομοτίμων. Οι ερευνητές του Centre for Attention Studies του King’s College London τον θεωρούν πλήρως ανασκευασμένο.

Το ενδιαφέρον είναι πόσο καλά άντεξε την ανασκευή. Σε έρευνα σε 2.093 ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Σεπτέμβριο του 2021:

• 50 % θεωρούσε αληθή τα οκτώ δευτερόλεπτα.
• 25 % γνώριζε ότι είναι ψευδή.
• 49 % ένιωθε τη δική του προσοχή μικρότερη από παλιά.
• 66 % θεωρούσε χειρότερη εκείνη των νέων — μαζί και το 58 % των ατόμων 18-34 ετών, για τη δική τους γενιά.

Το ότι ένας αριθμός που λέγεται με βεβαιότητα προσπερνά έναν προσεκτικό είναι από μόνο του μελετημένο φαινόμενο: γνωσιακές προκαταλήψεις.

Μετριέται η εναλλαγή, όχι η χωρητικότητα

Ο αριθμός που θα άξιζε την προσοχή που δίνεται στα οκτώ δευτερόλεπτα είναι 47 δευτερόλεπτα, και σημαίνει κάτι ακριβές. Προέρχεται από την παρατηρησιακή έρευνα της Gloria Mark για τη χρήση υπολογιστή: όχι από όσα δηλώνουν οι άνθρωποι, αλλά από όσα κάνουν. Ο μέσος χρόνος σε μια οθόνη πριν από την εναλλαγή ήταν περίπου δυόμισι λεπτά το 2004 και γύρω στα 47 δευτερόλεπτα τα τελευταία χρόνια.

Διαβασμένο προσεκτικά, αυτό δεν ισχυρίζεται ότι η ανθρώπινη συγκέντρωση επιδεινώθηκε· μετρά συμπεριφορά σε ένα περιβάλλον φτιαγμένο για να διακόπτει. Η προγενέστερη πειραματική εργασία της Mark με τη Daniela Gudith και τον Ulrich Klocke φέρει εύγλωττο τίτλο — The cost of interrupted work: more speed and stress: η διακοπτόμενη εργασία τελειώνει ταχύτερα, και το τίμημα πληρώνεται σε ένταση αντί για χρόνο.

Το χρυσόψαρο δεν στηρίζει τη σύγκριση

Το ζωικό μισό του ισχυρισμού δεν τεκμηριώνεται καλύτερα από το ανθρώπινο: ούτε μελέτη για τα εννέα δευτερόλεπτα του χρυσόψαρου υπάρχει. Αντιβαίνει επίσης σε όσα αναφέρει η έρευνα για τη γνωστική λειτουργία των ψαριών — πραγματικό πεδίο, που ο Culum Brown συνόψισε στο Animal Cognition με τίτλο Fish intelligence, sentience and ethics.

Η σαφέστερη απεικόνιση είναι ένα πείραμα του Πανεπιστημίου Μπεν-Γκουριόν του Νεγκέβ, του 2022, στο Behavioural Brain Research: ο Shachar Givon και οι συνεργάτες του εκπαίδευσαν χρυσόψαρα να χειρίζονται όχημα — μια δεξαμενή νερού πάνω σε ρόδες που αντιδρούσε στις κινήσεις του ψαριού — και να το οδηγούν στη στεριά προς έναν ορατό στόχο. Ένα ζώο που μπορεί να το μάθει αυτό δεν είναι ζώο του οποίου η μνήμη σβήνει μετά από εννέα δευτερόλεπτα.

Ο κανόνας των δέκα λεπτών ελέγχθηκε και δεν στάθηκε

Ο πιο πολυαναφερόμενος ισχυρισμός στην εκπαίδευση θέλει την προσοχή να καταρρέει δέκα με δεκαπέντε λεπτά μετά την έναρξη της διάλεξης. Η Karen Wilson και ο James Korn εξέτασαν τα τεκμήρια το 2007 στο Teaching of Psychology και ανέφεραν ότι η έρευνα στην οποία στηρίζεται αυτή η εκτίμηση παρέχει ελάχιστη υποστήριξη στην πεποίθηση ότι η προσοχή μειώνεται μετά από 10 έως 15 λεπτά. Το δεύτερο συμπέρασμά τους βαρύνει εξίσου: οι περισσότερες μελέτες δεν είχαν λάβει καθόλου υπόψη τις ατομικές διαφορές.

Προσοχή και IQ δεν είναι η ίδια μέτρηση

Η προσοχή υπεισέρχεται στη χορήγηση του τεστ, αλλά όχι ως «διάρκεια προσοχής». Τα έργα συλλογισμού είναι χρονομετρημένα και απαιτητικά· όποιος είναι εξαντλημένος, αγχωμένος ή διαρκώς διακοπτόμενος θα σημειώσει βαθμολογία κάτω από το επίπεδό του — κάτι που λέει για τις συνθήκες, όχι για το άτομο. Το τι στοχεύει το τεστ εξηγείται στο πώς λειτουργούν τα τεστ IQ.

Το να συγκεντρώνεται κανείς καλύτερα είναι λογικός στόχος. Το αν η εξάσκηση μιας μόνο νοητικής δεξιότητας ανεβάζει μια γενική βαθμολογία είναι άλλος ισχυρισμός — το ζήτημα της μεταφοράς, και ακριβώς η μεταφορά είναι το μέρος που συνήθως αποτυγχάνει. Δείτε μπορεί να αυξηθεί το IQ.

Πότε είναι ιατρικό ερώτημα

Η δυσκολία συγκέντρωσης είναι από τα συχνότερα παράπονα, και η συντριπτική πλειονότητα έχει καθημερινές αιτίες: λίγος ύπνος, άγχος, ασθένεια, βαρετό έργο, μια συσκευή σε απόσταση χεριού. Τίποτε από αυτά δεν είναι διαταραχή.

Οι δυσκολίες προσοχής μπορεί ωστόσο να αποτελούν μέρος κλινικής εικόνας — συνήθως εννοείται η ΔΕΠΥ. Αυτή είναι διάγνωση που τίθεται από καταρτισμένο επαγγελματία βάσει καθορισμένων κριτηρίων: πόσο καιρό διαρκούν οι δυσκολίες, αν εμφανίζονται σε περισσότερα πλαίσια, πόσο επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα. Δεν μπορεί να το κάνει ένα άρθρο, ούτε ένα διαδικτυακό κουίζ, πολύ λιγότερο ένα τεστ συλλογισμού. Αν η συγκέντρωση έχει αλλάξει αισθητά ή δημιουργεί πραγματικές δυσκολίες στη δουλειά, στο σχολείο ή στο σπίτι, αυτό συζητείται με γιατρό.

Το εύρος αυτής της σελίδας

Η σελίδα αυτή είναι ενημερωτική. Συνοψίζει δημοσιευμένη έρευνα για την προσοχή, δεν αποτελεί ιατρική ή ψυχολογική συμβουλή και δεν περιέχει διάγνωση ούτε βάση για διάγνωση.

Το τεστ IQ μας μετρά την επίδοση στον συλλογισμό. Δεν μετρά την προσοχή, δεν είναι τεστ προσοχής και δεν μπορεί να δείξει αν κάποιος έχει διαταραχή προσοχής.

Η IQ Revealed δεν συνδέεται, δεν υποστηρίζεται και δεν σχετίζεται με το King’s College London, το Policy Institute, το Centre for Attention Studies, τη Savanta ComRes, το University of California, Irvine, το Πανεπιστήμιο Μπεν-Γκουριόν του Νεγκέβ, την Association for Computing Machinery, την American Chemical Society, τον Taylor & Francis, τον Elsevier, τον Springer ή οποιοδήποτε από τα πανεπιστήμια, τα περιοδικά, τις εταιρείες ερευνών ή τους ερευνητές που αναφέρονται σε αυτή τη σελίδα. Αναφέρονται ώστε κάθε ισχυρισμός να μπορεί να ανιχνευθεί έως την εργασία από την οποία προέρχεται.