Stadia rozwoju według Piageta — teoria rozwoju poznawczego

Stadia rozwoju Piageta w tabeli

Sam Piaget umieszczał myślenie formalne około 12–15 roku życia i pisał, że tempo różni się między dziećmi i kulturami.

Początek: błędne odpowiedzi w teście

Od jesieni 1919 roku Piaget studiował w Paryżu. Théodore Simon, współautor pierwszego testu inteligencji razem z Alfredem Binetem, udostępnił mu dawne laboratorium Bineta w paryskiej szkole i zaproponował standaryzację testów rozumowania Cyrila Burta na paryskich dzieciach. W autobiografii Piaget pisze, że liczenie sukcesów i porażek służyło diagnozie, ale ciekawsze były przyczyny błędów — błędy młodszych dzieci układały się we wzory. Zobacz też, jak działają testy IQ.

Schematy, asymilacja i akomodacja

Schemat to model umysłowy porządkujący doświadczenie. Asymilacja to wpasowanie nowego w istniejący schemat (pierwszego kota dziecko nazywa „psem”); akomodacja to zmiana schematu, gdy przestaje pasować (kot dostaje własną kategorię).

Cztery stadia w skrócie

Sensoryczno-motoryczne: niemowlę uczy się, patrząc, chwytając i ruszając się; kluczowe osiągnięcie to stałość przedmiotu — wiedza, że coś istnieje, choć tego nie widać. Przedoperacyjne: język i zabawa „na niby” (banan staje się telefonem), ale rozumowanie idzie za wyglądem: po przelaniu wody z niskiej, szerokiej szklanki do wysokiej i wąskiej dziecko zwykle mówi, że wody jest więcej. Operacji konkretnych: dziecko rozumie, że ilość się nie zmienia, klasyfikuje i porządkuje. Operacji formalnych: nastolatek stawia hipotezy i systematycznie je sprawdza — to podstawa rozumowania dedukcyjnego i indukcyjnego.

Stadium to nie IQ

Stadium opisuje myślenie typowe dla wieku; IQ to porównanie z rówieśnikami — dlatego średnie IQ wynosi 100 w każdym wieku. Mimo to pomiary się łączą: badanie opublikowane w 2021 roku na trzech grupach austriackich dzieci w wieku 4–10 lat wykazało średnią korelację 0,51 między zadaniami Piagetowskimi a matrycami Ravena; oba ładowały wspólny czynnik inteligencji ogólnej.

Co zmieniły późniejsze badania

• Niemowlęta wiedzą więcej, wcześniej: badania mierzące, jak długo niemowlęta patrzą na „niemożliwe” zdarzenia, wskazały stałość przedmiotu znacznie wcześniej — artykuł z 1985 roku nosi tytuł „Object permanence in five-month-old infants”.
• Schody czy rampa? Część badań wspiera bardziej ciągły model rozwoju.
• Myślenie formalne zależy od dziedziny: Piaget przyznał w 1972 roku, że dorośli stosują je zależnie od uzdolnień i zawodu.
• Obrona: przegląd z 1996 roku dowodzi, że wiele zarzutów wynika z błędnego odczytania teorii.

Piaget i Wygotski

Artykuł z 2012 roku wskazuje wiele podobieństw i jedną zasadniczą różnicę: u Piageta rozwój napędza samodzielna rekonstrukcja wiedzy przez dziecko, u Wygotskiego przede wszystkim przekaz i wpływ społeczny.

O tej stronie

Strona wyjaśnia teorię psychologiczną w ogólnym ujęciu. Nie służy do oceny rozwoju dziecka, a stadium nie jest diagnozą; pytania o konkretne dziecko należy kierować do pediatry lub psychologa dziecięcego. Nasz test jest dla dorosłych — dla rodziców przygotowaliśmy poradnik o testach IQ dla dzieci.

IQ Revealed nie jest powiązany z Fondation Jean Piaget ani z wymienionymi badaczami, uczelniami i wydawcami, w tym wydawcą matryc Ravena, ani przez nich popierany. Nazwy służą wyłącznie wskazaniu opisanych prac.